Zespół Korsakowa

Zespół Korsakowa
Alkoholizm jest jednym z aktualnych problemów społecznych, który nie pozostaje obojętny dla zdrowia człowieka. Prócz destrukcyjnego uzależnienia doprowadza też m.in. do chorób układu krążenia, wątroby, a także nowotworów i niedoborów składników pokarmowych. Z powodu deficytu tiaminy, czyli witaminy B1, spowodowanego przewlekłym spożywaniem alkoholu, rozwija się zespół Wernickego, który może przejść w zespół amnestyczny Korsakowa. Zespół Korskakowa czasem występuje bez tła zespołu Wernickego [1].
 
Zmiany patologiczne w zespole Wernickego-Korsakowa obejmują uszkodzenie neuronów, aksonów i mieliny. Ponadto uwidacznia się proliferację naczyń krwionośnych oraz pobudzenie makrofagów, mikrogleju i astrocytów. Zmiany dotyczą zwykle wzgórza, śródmózgowia, mostu i rdzenia przedłużonego [1].
 
Objawy zespołu
 
Zespół Korsakowa różni się od zespołu Wernickego określonymi zaburzeniami psychicznymi. Zaliczamy do nich otępienie i zaburzenia pamięci z konfabulacjami lub bez nich [2]. Zaburzenia pamięci w przebiegu zespołu mają charakter następczy (chory nie jest w stanie zapamiętać nowych informacji) oraz wsteczny, co skutkuje utratą z pamięci niektórych zdarzeń sprzed miesięcy lub lat [1].
 
Luki pamięciowe wypełniają konfabulacje. Konfabulacje, czyli wspomnienia rzekome, to zjawisko polegające na uzupełnianiu wspomnień własnych informacjami nieprawdziwymi, ale osoba nie jest świadoma tego, że są to informacje sprzeczne z prawdą [3] – pojawiają się stopniowo i mogą się wycofywać. Zaburzenia pamięci mogą być zaskakująco ciężkie, podczas gdy myślenie i umiejętności społeczne pozostają nienaruszone. Przykładowo chory będzie prowadził spójną rozmowę, ale chwilę później nie będzie potrafił powiedzieć z kim rozmawiał i, że rozmowa w ogóle miała miejsce [1].
 
Ponadto występują zaburzenia aktywności i mowy spontanicznej. Obserwowane są również zaburzenia krytycyzmu, jak anozoagnozja, czyli w tym wypadku zaprzeczanie niesprawności psychicznej [1].
 
Diagnostyka zespołu
 
Nie istnieją żadne konkretne testy pozwalające szybko wykryć chorobę. Oprócz wywiadu i badania fizykalnego oraz psychiatrycznego, w diagnostyce zespołu Korsakowa wykonywane są badania obrazowe głowy. Pomocne jest także określenie spadku aktywności transketolazy we krwi, co może świadczyć o niedoborze tiaminy [1].
 
Warto wiedzieć, że oprócz choroby alkoholowej i niedoboru tiaminy zespół Korsakowa może wystąpić u osób po urazach, zainfekowanych krętkiem bladym (kiła) oraz w przypadku zatrucia czadem (tlenkiem węgla) [1, 3].
 
Zespół Korsakowa bywa trudny do zidentyfikowania, gdyż jego objawy mogą być maskowane przez symptomy innych chorób powszechnych wśród osób nadużywających alkoholu, włączając w to zatrucia alkoholowe i zaburzenia psychiczne spowodowane przewlekłym przyjmowaniem alkoholu. Urazy głowy i cięższe infekcje z objawami neurologicznymi też mogą utrudnić rozpoznanie [3].
 
Możliwości leczenia

Zalecana jest pozajelitowe podawanie witaminy B1. Suplementowanie magnezu i innych witamin może usprawnić wchłanianie witaminy B1. Ponadto w leczeniu zespołu stosowana jest klonidyna i propranolol [1]. Lekarz powinien zmotywować pacjenta do zaprzestania spożywania alkoholu. Niestety zespół Korsakowa jest nieodwracalny [1, 2, 3].
 
Opracowano na podstawie:
1.Rowland L. P., Pedley T. A. (red wyd. pol. Kwieciński H., Kamińska A. M.) Neurologia Merritta. Tom 3. Elsevier Urban&Partner. Wrocław 2014
2.I polskie, red. H. Kwieciński, Neurologia. The Little Black Book. Elsevier Urban&Partner, Wrocław 2010
3.Bilikiewicz A, Pużyński S, Rybakowski J, Wciórka J (red.): Psychiatria. Tom II. Psychiatria kliniczna. Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, Wrocław 2002

Majaczenie, nazywane też delirium (od łacińskiego delirare - „bredzić, mówić od rzeczy”), to postać zaburzenia neuropoznawcze... czytaj więcej
Mianem paraliżu sennego określa się niezwykłe doświadczenie utraty kontroli nad mięśniami przy zachowaniu świadomości, przytr... czytaj więcej
Zaburzenia językowe stanowią bardzo rozbudowaną i złożoną rodzinę. Układ nerwowy ciężko pracuje abyśmy mogli, pozornie bezwys... czytaj więcej
Jednym ze sposobów na poradzenie sobie z trudnościami w życiu jest psychoterapia. Dysponujemy wieloma jej rodzajami. Każdy z... czytaj więcej