Wybrane postacie otępień

Wybrane postacie otępień
Otępienie (łac. dementia), to zespół objawów, obejmujących postępujące upośledzenie funkcji poznawczych, które odczuwalnie ogranicza normalne funkcjonowanie społeczene i wypełnianie ról zawodowych. Funkcje poznawcze, ulegające pogorszeniu zazwyczaj obejmują  pamięć, możliwości językowe, myślenie abstrakcyjne, osobowość, zachowania społeczne, praksję i percepcję oraz funkcje wzrokowo-przestrzenne. Z otępieniem zmaga się 1% populacji w wieku 60 lat. W populacji osób po 85 roku życia – 40%. Najczęstszą przyczyną otępienia jest choroba Alzheimera, następnie ostępienie z ciałami Lewy'ego, czołowo-skroniowe i wynikające z chorób naczyniowych mózgu.
 
Choroba Alzheimera jest często podejmowanym tematem artykułów naukowych i popularnonaukowych. Często słysząc słowo: „otępienie” - szybko je przypisujemy tej chorobie. O pozostałych postaciach otępień nadal niewiele się mówi, dlatego też warto przypomnieć podstawowe informacje o cechach i objawach, które je wyróżniają.
 
Otępienie naczyniopochodne
 
Za jego przyczynę uznaje się zaburzenia unaczynienia mózgu, np. zawały lakunarne i korowe, krwotoki podpajęczynówkowe, śródmózgowe, utratę neuronów struktur mózgu po ogólnym niedokrwieniu lub niedotlenieniu. Objawami tego rodzaju otępienia są zaburzenia pamięci, funkcji wykonawczych, zmiany osobowości, afektywne, ogniskowe objawy korowe wraz z wykazaną chorobą naczyniową mózgu (na podstawie wywiadu, badania przedmiotowego lub obrazowego mózgu). Konieczne jest także stwierdzenie, czy symptomy i nieprawidłowości w badaniach są powiązane ze sobą w czasie i czy następuje pogorszenie stanu osoby chorej (nagłe lub stopniowe), a także zidentyfikowanie uszkodzeń obszarów mózgu istotnych dla wyższych czynności nerwowych. W kręgu otępień naczyniopochodnych opisywane są otępienia wielozawałowe (na skutek mnogich udarów mózgu; w diagnostyce jest pomocna skala Hachinskiego), choroba Binswangera (podostra encefalopatia miażdżycowa) oraz autosomalnie dominująca angiopatia mózgowa z zawałami podkorowymi i leukoencefalopatią.
 
Otępienie z ciałami Lewy'ego
 
Należy do otępień neurozwyrodnieniowych. Jest drugim co do częstości rodzajem otępienia po chorobie Alzheimera. Ciała Lewy'ego są wtrętowymi strukturami obserwowanymi w neuronach korowych. Pierwsze objawy otępienia z ciałąmi Lewy'ego występują od piątej, do siódmej dekady życia i obejmują zaburzenia funkcji poznawczych, utrudniające codzienne funkcjonowanie i wykonywanie obowiązków zawodowych. Zaburzenia pamięci mogą wystąpić w początkowym stadium choroby, jednak na ogół pojawiają się wraz z jej progresją. Główne cechy tego otępienia obejmują:
  • nieprzewidywalne wahania zaburzeń poznawczych (uwaga, przytomność),
  • afazję i apraksję,
  • nawracające, szczegółowe omamy wzrokowe, usystematyzowane urojenia,
  • cechy parkinsonizmu reagujące na lewodopę,
  • częste upadki, omdlenia, utraty przytomności,
  • wrażliwość na neuroleptyki.
 
Otępienie semantyczne
 
Wynika ze zwyrodnienia płata czołowo-skroniowego, zwłaszcza lewego płata skroniowego. Ogólnie, otępienia czołowo-skroniowe ujawniają się między 45. a 65. rokiem życia. Cechą wyróżniającą ten rodzaj otępienia jest postępujące upośledzenie nazywania i rozumienia słów, z „płynną produkcją mowy”, ale „brakiem treści”. Nierozpoznawanie twarzy jest związane z nieproporcjonalnie dużym w stosunku do innych obszarów mózgu, zajęciem prawego płata skroniowego. Ponadto obserwowane są parafazje semantyczne np. chory widząc widelec, nazywa go łyżką, a widząc kota, nazywa go psem. Chorzy cierpią też z powodu anomii, czyli zniechęcenia, poczucia utraty celu podejmowanych działań.
 
Postaci otępień jest wiele. Ich właściwe rozpoznanie jest istotne dla doboru metody leczenia. Niektóre z nich mogą np. wynikać z niedoborów witaminowych i wówczas są odwracalne. Im szybciej otępienie zostanie rozpoznane, tym rosną szanse (ale nie ma gwarancji) na spowolnienie progresji choroby.
 
Na podstawie:
  1. Manji H., Connolly S., Dorward N., Kitchen N., Mehta A., Wills A., red. nauk. wyd. pol. Barycki J. Oksfordzki podręcznik neurologii, Czelej, Lublin 2010 (publikacja angielska: 2007)  
  2. Zaidat O.O., Lerner A.J. wyd. I polskie, red. H. Kwieciński, Neurologia. The Little Black Book. Elsevier Urban&Partner, Wrocław 2010 
     
Majaczenie, nazywane też delirium (od łacińskiego delirare - „bredzić, mówić od rzeczy”), to postać zaburzenia neuropoznawcze... czytaj więcej
Mianem paraliżu sennego określa się niezwykłe doświadczenie utraty kontroli nad mięśniami przy zachowaniu świadomości, przytr... czytaj więcej
Zaburzenia językowe stanowią bardzo rozbudowaną i złożoną rodzinę. Układ nerwowy ciężko pracuje abyśmy mogli, pozornie bezwys... czytaj więcej
Jednym ze sposobów na poradzenie sobie z trudnościami w życiu jest psychoterapia. Dysponujemy wieloma jej rodzajami. Każdy z... czytaj więcej