Objawy piramidowe

Objawy piramidowe
Ośrodkowy układ nerwowy spełnia w organizmie człowieka różne funkcje. Jego część odpowiadająca za prawidłowe wykonywanie ruchów dowolnych i utrzymywanie postawy ciała nazywana jest układem piramidowym. Układ ten jest utworzony przez ośrodkowy (komórki Betza) i obwodowy neuron ruchowy i posiada dwie drogi, które unerwiają ruchowo mięśnie szkieletowe.
 
Droga korowo-jądrowa odpowiada za unerwienie mięśni twarzy, szyi, a także pewnej części mięśnia czworobocznego. Unerwienie ruchowe pozostałych mięśni odbywa się drogą korowo-rdzeniową.
 
Uszkodzenie górnego neuronu ruchowego

Jeśli dojdzie do uszkodzenia układu piramidowego, u osoby chorej będziemy obserwować zespół piramidowy, zwany także zespołem ośrodkowego lub górnego neuronu ruchowego. Charakterystycznymi dla tego zespołu objawami, są:

  • osłabienie mięśni, niedowłady, porażenia, zlokalizowane w miejscu zależnym od uszkodzenia,
  • odruchy patologiczne: Rossolimo (szybkie uderzenia w palce u stóp powodują zgięcie palców w kierunku podeszwowym) i Babińskiego (wyprostowanie i zgięcie w kierunku grzbietowym palucha stopy z towarzyszącym zgięciem podeszwowym oraz wachlarzowatym ułożeniem pozostałych palców stopy, po podrażnieniu jej w części dolno-bocznej),
  • spastyczne wzmożenie napięcia mięśniowego,
  • wzmożenie (wygórowanie) odruchów głębokich (odruch kolanowy/rzepkowy),
  • osłabienie odruchów powierzchniowych,
  • klonusy (atak mimowolnych skurczów włókien mięśniowych po nagłym rozciągnięciu mięśnia) i patologiczne współruchy (synkinezy),
  • objawy zespołu rzekomoopuszkowego (dysfagia, „spastyczna” dyzartria, mowa spowolniała, nosowa, niewyraźna, brak zaników mięśniowych),
  • brak fascykulacji.
 
Ponadto, w zespole piramidowym nie obserwuje się zmian w badaniu elektromiograficznym (EEG), ani też cech zaniku mięśni.
 
Uszkodzenie dolnego (obwodowego) neuronu ruchowego

W przypadku uszkodzenia obwodowego neuronu ruchowego w badaniu chorego stwierdzamy zanik wszystkich odruchów, także obronnych. Uszkodzenie tego neuronu objawia się:

  • osłabieniem lub niedowładami mięśniowymi,
  • osłabieniem lub brakiem odruchów głębokich i ścięgnistych,
  • wiotkością mięśni i zanikami mięśni,
  • obecnością fascykulacji, czyli drżeń pęczkowych, polegających na bardzo szybkim kurczeniu się włókien mięśniowych, odczuwane przez pacjenta jako „robaki pod skórą”,
  • występowaniem objawów zespołu opuszkowego (niedowład podniebienia, brak odruchów podniebiennych i gardłowych, dysfagia, dyzartria, zniesienie odruchu żuchwowego, niedowład i zanik mięśni języka).
 
Objawy piramidowe występują w różnych chorobach neurologicznych. Obserwowane są m.in. w mózgowym porażeniu dziecięcym, stwardnieniu rozsianym, stwardnieniu zanikowym bocznym, zespole Leigha, ceroidolipofuscynozie neuronalnej, otępieniu czołowo-skroniowym, leukodystrofii metachromatycznej i chorobie Gauchera.
 
Na chwilę obecną medycyna nie zna przyczynowych metod leczenia zespołu piramidowego. W zależności od stanu pacjenta proponowane są metody objawowego łagodzenia objawów piramidowych: farmakologiczne (np. leki zmniejszające napięcie mięśniowe) poprzez rehabilitację ruchową i operacje chirurgiczne.
 
  1. Kozubski W., Liberski P. P. (red.). Neurologia. Podręcznik dla studentów medycyny. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2006
  2. Prusiński A. Neurologia Praktyczna. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2001
 
Majaczenie, nazywane też delirium (od łacińskiego delirare - „bredzić, mówić od rzeczy”), to postać zaburzenia neuropoznawcze... czytaj więcej
Mianem paraliżu sennego określa się niezwykłe doświadczenie utraty kontroli nad mięśniami przy zachowaniu świadomości, przytr... czytaj więcej
Zaburzenia językowe stanowią bardzo rozbudowaną i złożoną rodzinę. Układ nerwowy ciężko pracuje abyśmy mogli, pozornie bezwys... czytaj więcej
Jednym ze sposobów na poradzenie sobie z trudnościami w życiu jest psychoterapia. Dysponujemy wieloma jej rodzajami. Każdy z... czytaj więcej