Krwotok podpajęczynówkowy

Krwotok podpajęczynówkowy
Krwotok podpajęczynówkowy (łac. haemorrhagia subarachnoidalis, ang. subarachnoidal hemorrhage, SAH) to stan, w którym dochodzi do bardzo obfitego krwawienia pod środkową oponę mózgu, czyli pajęczynówkę. Głównym objawem mogącym świadczyć o krwotoku podpajęczynówkowym jest silny ból głowy. Należy wiedzieć, że SAH stanowi około 3% wszystkich udarów mózgu i 1/3 udarów krwotocznych (zwanych potocznie „wylewem krwi do mózgu”). Częstość występowania tego krwotoku zostało oszacowane na 6-8 : 100 000. Niestety charakteryzuje go wysoka śmiertelność, wahająca się od 32-67% [1].
 
Przyczyny SAH
 
Najczęstszą przyczyną samoistnych krwotoków podpajęczynówkowych jest pęknięcie tętniaka wewnątrzczaszkowego. Pojawiają się też w przebiegu różnych wad naczyniowych mózgu i na skutek urazów głowy. Czynnikami predysponującymi do wystąpienia krwotoku podpajęczynówkowego są m.in. nadciśnienie tętnicze, palenie tytoniu i występowanie tętniaków wewnątrzczaszkowych w rodzinie chorego [2].
 
Objawy krwotoku podpajęczynówkowego
 
Jak wspomniano wcześniej, najistotniejszym objawem krwotoku podpajęczynówkowego jest silny ból głowy, opisywany przez pacjentów jako „najgorszy w życiu ból głowy”. Ból głowy bywa mniej nasilony w przypadku niewielkich krwawień podpajęczynówkowych, co często staje się przyczyną ich przeoczenia. Inne objawy, które pojawiają się na skutek krwotoku podpajęczynówkowego wynikają z nadciśnienia wewnątrzczaszkowego (z powodu napływającej krwi do mózgu). A są to:
  • nudności,
  • wymioty,
  • sztywność karku,
  • ogniskowe objawy neurologiczne i/lub krótkotrwała utrata świadomości,
Może też wystąpić krwawienie w obrębie gałki ocznej (u około ¼ chorych), a w przypadku krwotoku pourazowego –  często są widoczne stłuczenia i skaleczenia głowy.
Stopień nasilenia krwotoku podpajęczynówkowego określa się według skali Hunta i Hessa [2].
 
Skala Hunta i Hessa
Stopień Opis
- Bez objawów lub niewielki ból głowy i zaznaczona sztywność karku
IIº - Porażenie nerwów czaszkowych, średni lub nasilony ból głowy, sztywność karku
IIIº - Niewielkie objawy ogniskowe, chory podsypiający lub splątany
IVº - Znaczne zaburzenia świadomości (stupor), średnie lub nasilone objawy ogniskowe, poronne objawyodmóżdżeniowe
- Głęboka śpiączka, sztywność odmóżdżeniowa, rozkojarzenie wegetatywne
 
Jeden stopień dodajemy dla każdej ciężkiej choroby ogólnoustrojowej
(np. nadciśnienia tętniczego, cukrzycy, POChP) [3].
 
Objawy tętniaków mózgu
 
Diagnostyka
 
Gdy lekarz podejrzewa krwotok podpajęczynówkowy, zleca tomografię komputerową głowy. Najlepiej, gdy zostanie wykonana w ciągu 12 godzin od wystąpienia objawów. Jeśli mimo prawidłowego obrazu w tomografii komputerowej nadal podejrzewany jest SAH, wówczas pacjent jest kierowany na rezonans magnetyczny głowy. Kolejnym badaniem, które może potwierdzić krwotok podpajęczynówkowy jest badanie płynu mózgowo-rdzeniowego pobieranego drogą punkcji lędźwiowej (wtedy płyn mózgowo-rdzeniowy zawiera krew – ale nie jest skrwawiony podczas wykonywania punkcji). Jeśli krwotok zostaje zidentyfikowany, następnie identyfikowane są jego przyczyny. Gdy podejrzewa się krwotok z pękniętego tętniaka, wtedy dodatkowo są wykonywane badania naczyń krwionośnych, jak angiografia tomografii komputerowej, angiografia rezonansu magnetycznego oraz cyfrowa angiografia subtrakcyjna (złoty standard) [1, 2].
 
Leczenie
 
Stan pacjentów z krwotokiem podpajęczynówkowym na ogół jest ciężki. Postępowanie lecznicze skupia się na zabezpieczeniu podstawowych funkcji życiowych, jak oddychanie i krążenie. Utrata przytomności u osób z SAH może trwać długo. Gdy do krwawienia dochodzi w wyniku pęknięcia tętniaka, wówczas może on zostać zamknięty podczas operacji neurochirurgicznej (klipsowanie, embolizacja zwojami platynowymi) [1].
 
Do wczesnych powikłań SAH zaliczamy skurcz naczyń krwionośnych (efektem którego jest zablokowanie krążenia, w tym dopływu krwi do mózgu w okolicach pęknięcia naczynia), ponowne krwawienie/krwotok (ryzyko zmniejsza się gdy pęknięty tętniak zostanie zaklipsowany, ale nadal istnieje), napady drgawkowe, wodogłowie i wstrząs neurokardiogenny z kardiomiopatią tako-tsubo. Krwotok podpajęczynówkowy wiąże się też z uszkodzeniem mózgu. Ponad 1/3 pacjentów z krwawieniem podpajęczynówkowych umiera [1].
 
Na podstawie:
 
  1. Rowland L. P., Pedley T. A. (red wyd. pol. Kwieciński H., Kamińska A. M.) Neurologia Merritta. Elsevier Urban&Partner. Wrocław 2014
  2. Edward M. Manno, red. wyd. pol. Anna M. Kamińska, Stany nagłe w intensywnej opiece neurologicznej. Elsevier Urban & Partner. Wrocław 2014
  3. Zaidat O.O., Lerner A.J. wyd. I polskie, red. H. Kwieciński, Neurologia. The Little Black Book. Elsevier Urban&Partner, Wrocław 2010
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Majaczenie, nazywane też delirium (od łacińskiego delirare - „bredzić, mówić od rzeczy”), to postać zaburzenia neuropoznawcze... czytaj więcej
Mianem paraliżu sennego określa się niezwykłe doświadczenie utraty kontroli nad mięśniami przy zachowaniu świadomości, przytr... czytaj więcej
Zaburzenia językowe stanowią bardzo rozbudowaną i złożoną rodzinę. Układ nerwowy ciężko pracuje abyśmy mogli, pozornie bezwys... czytaj więcej
Jednym ze sposobów na poradzenie sobie z trudnościami w życiu jest psychoterapia. Dysponujemy wieloma jej rodzajami. Każdy z... czytaj więcej