Padaczka czołowa

Padaczka czołowa
Padaczka z płata czołowego (ang. frontal lobe epilepsy, FLE) jest jednym z przykładów napadów ogniskowych objawowych. Są to napady, których ogniskiem jest organiczne uszkodzenie w określonej części mózgu. Mogą to być urazy, guzy nowotworowe, zmiany naczyniowe lub też heterotopie.  Zdarza się, że padaczka czołowa występuje rodzinnie. Jest wówczas dziedziczona w sposób autosomalny dominujący. Dawniej choroba była rzadko rozpoznawana i uznawana za postać histerii z uwagi na „niecodzienny charakter wyładowań ruchowych”
 
Przyczyny padaczki czołowej
 
Przyczynę takich napadów udaje się zidentyfikować jedynie u połowy pacjentów. Do najczęstszych czynników etiologicznych padaczki czołowej zalicza się:
  • urazy głowy,
  • guzy mózgu,
  • uraz poporodowy,
  • glejozę (np. z powodu krwiaka lub ropnia mózgu),
  • zapalenie mózgu,
  • rany postrzałowe,
  • wady wrodzone i malfomacje naczyniowe (rzadko),
  • inne (mutacje CHRNA4 i CHRNB2) i nieznane [1].
 
Napady czołowe
 
Uszkodzenie płata czołowego może doprowadzić do występowania napadów:
  • częściowo złożonych (krótkotrwałe, o nagłym początku i końcu, występują kilka razy w ciągu dnia – napady gromadne; obecna utrata świadomości i automatyzmy ruchowe – np. ruchy kopania, „pedałowania”, kołysania, „trzepanie”, uderzanie kończynami, prężenia miednicy)
  • częściowe ruchowe proste (np. adwersyjne z widocznym zwrotem gałek ocznych i głowy w jedną stronę) mogące się uogólniać do napadu toniczno-klonicznego [1].
 
Napady czołowe charakteryzuje występowanie krótkiego okresu ponapadowego (oszołomienie, niepamięć) lub nawet jego brak, a także tendencja do występowania napadów w porze nocnej. Niekiedy chory podczas napadu wydaje obsceniczne wokalizacje, które sprawiają, że padaczka czołowa może być mylnie rozpoznawania jako napad psychogenny. W przezskórnym EEG, zapis elektroencefalograficzny wykazuje minimalne zmiany [1].
 
Niezbędne badania diagnostyczne
 
W diagnostyce istotne jest zebranie wywiadu chorobowego, w tym dotyczącego występowania napadów padaczkowych w rodzinie oraz wykonanie badania neurologicznego. Ponadto zlecane są badania neuroobrazowe (tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny głowy – bardziej czuły), w celu zidentyfikowania miejsca i ewentualnie rodzaju malformacji, stanowiącej ognisko padaczkowe. Niezbędne jest także badanie EEG. Konsultacja psychologiczna i psychiatryczna również może zostać zaproponowana [2].
 
Możliwości leczenia
 
Padaczka czołowa „dobrze reaguje” na klasyczne leki przeciwpadaczkowe jak kwas walproinowy lub karbamazepina [2]. W przypadku oporności na leki, rozważa się (jednak rzadko z uwagi na powikłania) operację polegającą na usunięciu ogniska padaczkowego z określonego obszaru płata czołowego [3]. Jeśli wykonanie operacji nie jest możliwe, jako postępowanie paliatywne proponuje się stymulację nerwu błędnego i powtarzalną przezczaszkową stymulację magnetyczną [4].

Jak trafnie zauważył nasz czytelnik, charakterystycznym objawem epilepsji, której źródło znajduje się w płatach czołowych, jest tzw. postawa szermierza. Czytelnik pamiętał, że postawa ta została utrwalona na jednym z klasycznych dzieł malarskich. Znaleźliśmy ten obraz: to Przemienienie Pańskie pędzla Rafaela. W prawej dolnej części widzimy chłopca w charakterystycznej pozie.

Ramię przeciwne w stosunku do ogniska jest odwiedzione, wyciągnięte do góry, lekko zgięte w łokciu. Głowa i oczy, a także tułów, są zwrócone w stronę tego ramienia. Drugie ramię jest wyprostowane w dół i nieco do tyłu. Stopy są szeroko rozstawione. Ta pozycja może występować w czasie napadów pochodzących z dodatkowego pola ruchowego (Tufenkjian i Lüders , 2012). Jeden z autorów tego artykułu, Hans Lüders  już wcześniej zwrócił uwagę na tę postawę na obrazie Rafaela (Meador,  Lüders i Lüders, 1996).

Jak piszą jednak autorzy podręcznika „Zespoły padaczkowe”, ten objaw nie występuje jednak często, (Werz i Pita, 2013), chociaż rzeczywiście jest rozpoznawalny i opisywany w klasycznych już pracach. Pierwszą i najbardziej znaną pracą, w której wystąpił opis postawy szermierza i która znajduje się w bibliografiach artykułów i podręczników wymieniających tę postawę wśród objawów, jest „Epilepsy and the Functional Anatomy of the Human Brain” z 1954, autorstwa Wildera Penfielda i Herberta Jaspera.

Opracowano na podstawie:

1. Rowland L. P., Pedley T. A. (red wyd. pol. Kwieciński H., Kamińska A. M.) Neurologia Merritta. Elsevier Urban&Partner. Wrocław 2014
2. Prusiński A. Neurologia praktyczna. PZWL. Warszawa 2011
3. Epilepsia 41, 1139-1152.
4. Ann Neurol 60, 447-455
5. Tufenkjian K. , Lüders H., Seizure Semiology: Its Value and Limitations in Localizing the Epileptogenic Zone, Journal of Clinical Neurology, 2012, 8(4): 243–250.
Pełny tekst https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3540282/
6. Meador K. ,  Lüders H. i Lüders J., In response to Grodon Bendersky, M.D., “Remarks on Raphaels Transfiguration”, Notes in the History of Art, Vol. 16, No. 1 (Fall 1996), pp. 32-34
Tekst: https://www.jstor.org/stable/23204951
7. Werz M. A, Pita I, Zespoły Padaczkowe, Elsevier Health Sciences, 30.04.2013
 

 

Majaczenie, nazywane też delirium (od łacińskiego delirare - „bredzić, mówić od rzeczy”), to postać zaburzenia neuropoznawcze... czytaj więcej
Mianem paraliżu sennego określa się niezwykłe doświadczenie utraty kontroli nad mięśniami przy zachowaniu świadomości, przytr... czytaj więcej
Zaburzenia językowe stanowią bardzo rozbudowaną i złożoną rodzinę. Układ nerwowy ciężko pracuje abyśmy mogli, pozornie bezwys... czytaj więcej
Jednym ze sposobów na poradzenie sobie z trudnościami w życiu jest psychoterapia. Dysponujemy wieloma jej rodzajami. Każdy z... czytaj więcej