Kwas gammaaminomasłowy

Kwas gammaaminomasłowy

Komórki nerwowe organizmu komunikują się ze sobą dzięki obecności synaps - miejsc, w których dochodzi do przekazania impulsu nerwowego między jednym neuronem, a drugim. Ze względu na sposób, w jaki impuls zostaje przekazany synapsy można podzielić na elektryczne i chemiczne. W przypadku tych ostatnich impuls nerwowy przenoszony jest przy udziale substancji chemicznej zwanej neuroprzekaźnikiem lub neurotransmiterem. Neurotransmitery mogą mieć działanie pobudzające lub hamujące. Jednym z podstawowych neuroprzekaźników hamujących jest GABA.

Mechanizmy chemiczne

GABA to inaczej kwas gammaaminomasłowy, który powstaje w wyniku dekarboksylacji kwasu glutaminowego. O hamującym działaniu GABA świadczy fakt, że jego receptory GABAA są kanałami dla jonów Cl- i w skutek ich aktywacji następuje hiperpolaryzacja i obniżenie pobudliwości błony. Dzieje się tak, ponieważ aktywacja tych receptorów powoduje przedostanie się jonów Cl- do wnętrza komórki. W ten sposób stężenie jonów chlorkowych zwiększa się, a czynność neuronalna zostaje zahamowana - oznacza to, że pobudzenie neuronu - a co za tym idzie przekazanie sygnału - jest znacznie utrudnione.
Oprócz receptorów jonotropowych, GABA pracuje z receptorami metabotropowymi, których aktywacja powoduje zmniejszenie wydzielania innych neuroprzekaźników, np. dopaminy. Receptory te znajdują się we wszystkich rejonach mózgu, ale szczególnie dużo odnaleziono np. w hipokampie.

GABA a inne substancje

Ciekawą właściwością GABA jest to, że jako jeden z niewielu neurotransmiterów podawana spoza organizmu potrafi naśladować działanie natralnego kwasu gammaaminomasłowego produkowanego przez organizm. Podawanie niektórych leków przeciwlękowych lub przeciwkonwulsyjnych intensyfikuje działanie GABA. Przykładowe leki o takim zastosowaniu to Valium lub Weronal.

Nadmiar lub niedobór wielu substancji może być szkodliwy dla organizmu - z kwasem γ-aminomasłowym nie jest inaczej. Zbyt duża ilość GABA powoduje ospałość i brak motywacji, natomiast niedobór: ataki epilepsji lub lęki. Jednym ze sposobów leczenia epilepsji jest przywracanie równowagi ilości neurotransmiterów. Pacjentowi podawane są takie leki, które zwiększają ilość GABA lub takie, które zwiększają jego powinowactwo z receptorami. Przykładami leków o takim działaniu są Gabapentyna i Diazepam. Środki przeciwlękowe takie, jak Zopiklon oraz nasenne (Aprazolam) mają podobny mechanizm działania.

Udowodniono, że u osób, które przewlekle spożywają alkohol występuje osłabienie łączenia się GABA z receptorami. Jest to przyczyną między innymi objawów lękowych, niepokoju i drgawek.
Badania sprzed kilku lat wykazały, że osoby cierpiące na depresję kliniczną charakteryzuje niedobór GABA, co osłabia supresję wzrokowo-przestrzenną. Oznacza to, że osoby chore lepiej radzą sobie z rozpoznawaniem dużych i/lub jednostajnych obiektów niż osoby zdrowe. Mogą mieć natomiast problemy z rozróżnianiem detali.

Naturalne manipulacje poziomem GABA

Czy da się podnieść poziom GABA bez stosowania leków? Okazuje się, że tak. Zespół badaczy z Massachusetts udowodnił, że dzięki ćwiczeniu jogi poziom kwasu gamma-aminomasłowego w mózgu wzrasta. Naukowcy porównywali ilość GABA bezpośrednio po treningu u osób spacerujących i ćwiczących jogę. Wyniki eksperymentu pokazały, że u tych ostatnich poziom GABA wzrósł o 27%. Osoby te wykazywały również mniejszy niepokój i lepszy nastrój.

Przegląd literatury i raportów z badań pozwala sądzić, że GABA odgrywa bardzo dużą rolę w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu. Na podstawie analizy stężeń i ilości tego neuroprzekaźnika można wnioskować na temat wielu dolegliwości i chorób, takich, jak epilepsja, depresja, bezsenność lub zaburzenia lękowe. Istnieją dane mówiące o tym, że kwas gamma-aminomasłowy ma swój udział w leczeniu i wyjaśnianiu mechanizmów powstawania chorób takich jak choroba Alzheimera, zespół Downa, autyzm. Wciąż prowadzone są badania w tym obszarze.
 

Anna Szymczak 
Majaczenie, nazywane też delirium (od łacińskiego delirare - „bredzić, mówić od rzeczy”), to postać zaburzenia neuropoznawcze... czytaj więcej
Mianem paraliżu sennego określa się niezwykłe doświadczenie utraty kontroli nad mięśniami przy zachowaniu świadomości, przytr... czytaj więcej
Zaburzenia językowe stanowią bardzo rozbudowaną i złożoną rodzinę. Układ nerwowy ciężko pracuje abyśmy mogli, pozornie bezwys... czytaj więcej
Jednym ze sposobów na poradzenie sobie z trudnościami w życiu jest psychoterapia. Dysponujemy wieloma jej rodzajami. Każdy z... czytaj więcej