Hipotermia lecznicza

Hipotermia lecznicza
Hipotermia to stan organizmu będący skutkiem działania niskiej temperatury. Jeśli dochodzi do hipotermii w wyniku wypadku np. niezamierzone długotrwałe przebywanie w lodowatej wodzie, wówczas mamy do czynienia ze stanem zagrożenia życia. Jeśli hipotermia jest wywoływana przez wykwalifikowanych specjalistów medycznych, parametry życiowe pacjenta są ściśle kontrolowane, jak również kontrolowany jest stopień schładzania - wtedy mówimy o hipotermii leczniczej, terapeutycznej.
 
Definicja
 
Hipotermia lecznicza to ważny element opieki poresuscytacyjnej, polegający na kontrolowanym schładzaniu organizmu pacjenta poniżej temperatury fizjologicznej. Zalecane jest osiągniecie 32-33°C i utrzymywanie jej przez okres 12-24-36 godzin. Jej celem jest ochrona ośrodkowego ukadu nerwowego i zmniejszenie powikłań z jego strony. Hipotermia terapeutyczna ma także zmniejszyć ryzyko zgonu i poprawić jakość życia chorego po ustabilizowaniu się jego stanu. Stosowanie hipotermii leczniczej rekomenduje Europejskia Rada Resuscytacji oraz Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne.
 
Mechanizm neuroprotekcyjnego działania hipotermii nie został jeszcze w pełni poznany. Wiadomo, że efektem ochłodzenia ciała jest zmniejszenie metabolizmu neuronów oraz zahamowanie apoptozy i synezy wolnych rodników tlenowych.
 
U pacjenta, który został poddany hipotermii po zatrzymaniu krążenia, szanse na odzyskanie sprawnego funkcjonowania mózgu zwiększają się dwukrotnie. Warto wiedzieć, że obniżenie ciała o każdy 1°C zmniejsza zapotrzebowanie mózgu na tlen o 5-7%. Im wcześniej zostanie wdrożona hipotermia (na miejscu nagłego zatrzymania krążenia, podczas transportu i w szpitalu), tym większe szanse na ochronę mózgu i jego funkcji. Narodowy Fundusz Zdrowia jeszcze nie refunduje hipotermii terapeutycznej, przez co nie we wszystkich szpitalach jest stosowana.
 
Przebieg hipotermii
 
Pacjent poddawany hipotermii jest leczony w ramach oddziałów intensywnej terapii. Do hipotermii powinen mieć włączoną analgosedację i leki zwiotczające mięśnie. Hipotermia kontrolowana ma przebieg fazowy. Pierwszą fazą jest indukcja, drugą podtrzymanie, kolejną ogrzewanie i wreszcie uzyskanie normotermii po leczeniu hipotermią.
 
Schłodzenie ciała powinno być jak najszybsze po przywróceniu krążenia, ale ogrzewanie musi być powolne i stopniowe. W każdej fazie musi być kontrolowana temperatura ciała, najlepiej za pomocą termistora, który umieszczany jest w przełyku lub pęcherzu moczowym. 
 
Hipotermię uzyskuje się różnymi metodami. Do metod wewnętrznego ochładzania zaliczamy m.in. szybki wlew schłodzonej soli fizjologicznej, chłodzenie donosowe lub też pompowanie płynów w obiegu zamkniętym z wykorzystaniem cewnika endokawitarnego. Stosowanie okryć z obiegiem zimnej wody lub powietrza należy do metod zewnętrznych. Ponadto wykorzystywane są tzw. koce, opaski lub skafandry chłodzące oraz klasyczne worki z lodem.
 
Wskazania
 
Hipotermia lecznicza wskazana jest u większości pacjentów po nagłym zatrzymaniu krążenia (w mechanizmie migotania komór, częstoskurczu komorowego bez tętnia, aktywności elektrycznej bez tętna i asystolii), którzy po przywróceniu własnego, hemodynamicznie wydolnego krążenia pozostają nieprzytomni (ocena według skali Glasgow daje mniej niż 8 punktów).
 
Należy wspomnieć, że po udanej resuscytacji rozwija się tzw. zespół poresuscytacyjny, który obejmuje uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego, upośledzenie pracy serca wynikające z zatrzymania krążenia oraz odpowiedzi na niedokrwienie serca i reperfuzję.
 
Leczenie hipotermią rozważa się także w przypadku udaru niedokrwiennego mózgu, a także w przypadku encefalopatii niedotlenieniowo-niedokrwiennej u noworodków (w wyniku zamartwicy, niedotlenienia okołoporodowego).
 
Przeciwwskazania
 
Nie ma bezwzględnych przeciwwskazań do wdrożenia hipotermii leczniczej. Do względnych przeciwwskazań zaliczamy:
  • ciężkie zakażenia układowe,
  • potwierdzoną niewydolność wielonarządową,
  • ciążę,
  • oporne na leczenie zaburzenia rytmu serca,
  • stan nieprzytomności wywołany innymi czynnikami niż zatrzymanie akcji serca np. przedawkowanie leków,
  • koagulopatię, ale terapia fibrynolityczna nie jest przeciwwskazaniem.
 
 
Na podstawie:
1.     Wojewódzka-Żelezniakowicz M. et all. Hipotermia poresuscytacyjna – wskazania, sposób prowadzenia, skuteczność kliniczna, powikłania stosowania. © Borgis - Postępy Nauk Medycznych 11/2009, s. 901-906
2.     Nowacka-Gotowiec M., Dunin-Wąsowicz D. Zastosowanie hipotermii leczniczej w encefalopatii niedotlenieniowoniedokrwiennej noworodków. Neurologia Dziecięca. Vol. 21/2012, nr 43 
3.      AOTM. Stanowisko Rady Przejrzystości nr 134/2012 z dnia 18 grudnia 2012 r. w sprawie zakwalifikowania świadczenia opieki zdrowotnej   „Zewnętrzna i wewnątrznaczyniowa hipotermia lecznicza po nagłym zatrzymaniu krążenia z przywróceniem funkcji hemodynamicznej układu krążenia”, jako świadczenia gwarantowanego
4.     http://hipotermiaterapeutyczna.pl/about/ Dostęp z dn. 24.09.2015
 
 
 
Majaczenie, nazywane też delirium (od łacińskiego delirare - „bredzić, mówić od rzeczy”), to postać zaburzenia neuropoznawcze... czytaj więcej
Mianem paraliżu sennego określa się niezwykłe doświadczenie utraty kontroli nad mięśniami przy zachowaniu świadomości, przytr... czytaj więcej
Zaburzenia językowe stanowią bardzo rozbudowaną i złożoną rodzinę. Układ nerwowy ciężko pracuje abyśmy mogli, pozornie bezwys... czytaj więcej
Jednym ze sposobów na poradzenie sobie z trudnościami w życiu jest psychoterapia. Dysponujemy wieloma jej rodzajami. Każdy z... czytaj więcej