Bulimia - żarłoczność psychiczna

Bulimia - żarłoczność psychiczna
Oprócz jadłowstrętu psychicznego, kolejnym znanym zaburzeniem odżywiania jest żarłoczność psychiczna (łac. bulimia nervosa; bulimia psychiczna). W przeciwieństwie do anoreksji, rzadziej stwierdza się w jej przebiegu obawy przed otyłością. Jednakże niechęć do siebie i niezadowolenie ze swojego wyglądu czasem są mocniej wyrażone. Napad żarłoczności polega na niemożności pohamowania rozpoczętego już spożywania posiłków.
 
Epidemiologia i przyczyny
 
Zachorowalność na bulimię w okresie dorastania i we wczesnej dorosłości – pomiędzy 15. a 29. rokiem życia, została wyliczona na: 29 : 100 000 kobiet i 1 : 100 000 mężczyzn. Objawy zaburzenia pojawiają się najczęściej około 18.–25. roku życia.
 
Czynnikami etiologicznymi zaburzenia może być nieprawidłowa aktywność serotoninergiczna i zmiany w obrębie ramienia krótkiego chromosomu 10 (bulimia rodzinna). U osób z bulimią stwierdza się często niestabilność emocjonalną i impulsywność. Istotne okazuje się także tło rodzinne zaburzenia. W rodzinach osób chorych występuje sztywność relacji pomiędzy jej członkami, brak umiejętności rozwiązywania konfliktów oraz ograniczenie indywidualizacji dziecka. Zatem wzorzec rodzinny jest podobny do występującego u zmagających się z jadłowstrętem psychicznym. Ponadto, często obserwuje się jeszcze problemy rodzinne, jak rozwód, choroba alkoholowa oraz zaburzenia afektywne i kontroli impulsów. Bulimia może być konsekwencją dwóch sprzecznych „trendów” współczesnej cywilizacji – utrzymanie szczupłej sylwetki i nieograniczona konsumpcja.
 
Objawy i przebieg
 
Napadowe objadanie się do tego stopnia, ile „zniesie” przewód pokarmowy (tzw. atak bulimiczny) i następnie przeczyszczanie się poprzez prowokowanie wymiotów czy też stosowanie leków przeczyszczających, to charakterystyczne zachowania obserwowane w bulimii psychicznej.
 
Postawienie diagnozy ułatwiają kryteria diagnostyczne wg Klasyfikacji ICD-10:
 
A. Nawracające epizody przejadania się (co najmniej dwa razy tygodniowo w ciągu 3 miesięcy), w czasie których w krótkim okresie spożywane są duże ilości pokarmu.
 
B. Utrzymuje się uporczywa koncentracja na jedzeniu i silne pragnienie lub poczucie przymusu jedzenia (głód).
 
C. Pacjent usiłuje przeciwdziałać efektom „tycia” za pomocą jednej lub więcej z następujących metod:
  • prowokowanie wymiotów,
  • prowokowanie wydalania stolca,
  • kolejne okresy głodowania,
  • stosowanie: leków obniżających łaknienie, preparatów tarczycy, leków moczopędnych; w przypadku bulimii u chorych na cukrzycę, mogą bagatelizować leczenie insuliną.
 
D. Samoocena siebie jako osoby otyłej oraz zaburzający strach przed przytyciem (zwykle prowadzące do niedoboru masy ciała).
 
Klasyfikacja DSM-IV dzieli żarłoczność psychiczną na dwa typy:
  • przeczyszczający – w którym osoba chora prowokuje wymioty, stosuje środki przeczyszczające i odwadniające,
 
  • nieprzeczyszczający – polegający na „kompensowaniu” żarłoczności poprzez nadmierne treningi fizyczne.
 
Dla osoby z bulimią, nadmierne spożywanie posiłków jest „lekiem” na problemy psychiczne, osamotnienie i pustkę. Jest również traktowane jest jako „nagroda” za doświadczane niepowodzenia (krótkotrwała poprawa nastroju). Z czasem pacjent traci kontrolę nad ilością spożywanych, często wysokokoalorycznych, niezdrowych posiłków. „Ucztowanie” ma charakter napadowy i odbywa się zazwyczaj w ukryciu. Towarzyszy temu cierpienie psychiczne, m.in. wstyd, poczucie winy, niska samoocena. Oprócz ataków bulimicznych, pacjenci dodatkowo zmagają się depresją, labilnością emocjonalną, łatwo popadają w nałogi i podejmują inne ryzykowne zachowania. Trzeba jednak mieć na uwadze, że wiele osób z bulimią świetnie ukrywa swój problem i względnie normalnie funkcjonuje.
 
Powikłania bulimii
 
Oprócz problemów psychicznych, rodzinnych, czy też społeczno-zawodowych, rozwijają się także powikłania ze strony gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu. Obserwowane są niedobory potasu i chlorków spowodowane odwodnieniem na skutek wymiotów i biegunek. Dochodzi do chorób przyzębia, uszkodzenia szkliwa i próchnicy zębów oraz obrzęku ślinianek przyusznych z powodu częstych wymiotów. W jamie ustnej i przełyku rozwijają się nadżerki. Żołądek osoby chorej rozciąga się. Gdy bulimia trwa dłużej niż kilka lat, u kobiet najczęściej spotykanym powikłaniem ginekologicznym są torbiele jajników.
 
Możliwości leczenia
 
Postępowaniem z wyboru jest psychoterapia. Na początku zalecana jest terapia poznawczo-behawioralna. Do innych, skutecznych terapii zaliczamy zorientowaną psychodynamicznie, interpersonalną i psychoanalityczną. Korzystne jest łączenie kilku rodzajów terapii. Istotne jest także terapeutyczne oddziaływanie na rodzinę, zwłaszcza w przypadku młodszych pacjentów.
 
Jeśli psychoterapia nie jest wystarczająco skuteczna, pacjent współpracuje niechętnie, doświadcza częstych napadów żarłoczności i depresji, wówczas zaleca się wspomaganie terapii wdrożeniem leków – szczególnie selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny. Potwierdzoną skuteczność ma fluoksetyna (Fluoksetyna, Andepin, Bioxetin, Seronil, Salipax).
 
Poprawę stanu po wdrożeniu leczenia obserwuje się u 30 do 60% pacjentów. Terapia może okazać się nieskuteczna u 5 do 25% cierpiących z powodu bulimii psychicznej.
 
Na podstawie:
  1. Bulik C. M. Significant Linkage on Chromosome 10p in Families with Bulimia Nervosa. Am. J. Hum. Genet. 72:200–207, 2003
  2. Petit J.R., Sidorowicz S.K. (red.): Psychiatria ratunkowa, Elsevier Urban&Partner, Wrocław 2007
  3. Heitzman J. (red.): Psychiatria Podręcznik dla studiów medycznych, PZWL, Warszawa 2007
  4. Krupka-Matuszczyk I., Janas-Kozik M., Matuszczyk M.: Jadłowstręt psychiczny u młodzieży – wskazówki diagnostyczne i terapeutyczne, Wiad. Lek. 2004, 57(5–6), 259–262. 
  5. http://www.centrumzaburzenodzywiania.pl/zaburzenia-odzywiania-w-liczbach
Majaczenie, nazywane też delirium (od łacińskiego delirare - „bredzić, mówić od rzeczy”), to postać zaburzenia neuropoznawcze... czytaj więcej
Mianem paraliżu sennego określa się niezwykłe doświadczenie utraty kontroli nad mięśniami przy zachowaniu świadomości, przytr... czytaj więcej
Zaburzenia językowe stanowią bardzo rozbudowaną i złożoną rodzinę. Układ nerwowy ciężko pracuje abyśmy mogli, pozornie bezwys... czytaj więcej
Jednym ze sposobów na poradzenie sobie z trudnościami w życiu jest psychoterapia. Dysponujemy wieloma jej rodzajami. Każdy z... czytaj więcej