ADHD - korelaty neuroanatomiczne

ADHD - korelaty neuroanatomiczne

ADHD – zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem koncentracji uwagi to jedno z najczęściej diagnozowanych u dzieci zaburzeń. Z danych wynika, że dotyczy aż 5% populacji. ADHD jest związane z trzema głównymi objawami behawioralnymi: kłopotami z koncentracją uwagi, impulsywnością i nadruchliwością.

Obecnie istnieją dwa różne modele rozwojowe opisujące przyczyny takich dysfunkcji, a każdy z nich zakłada że zespół nadpobudliwości uwarunkowany jest przez wiele czynników, które wchodzą we wzajemne interakcje. Pierwsza z teorii zakłada, że ADHD jest wynikiem zaburzonego rozwoju mózgu, związanego z brakiem dojrzewania. Druga – model opóźnionego rozwoju – postuluje, że mózg takich dzieci rozwija się wolniej, aczkolwiek w przyszłości, na pewnym etapie dorastania osiągnie spodziewaną aktywność, mieszczącą się w granicach normy. Ciekawe badania, w których wykorzystuje się najnowsze metody neuroobrazowe, takie jak rezonans magnetyczny, pokazują, że dzieci z ADHD wykazują nieco odmienną organizację mózgu w porównaniu z niezaburzonymi rówieśnikami. Przyjrzyjmy się różnym danym.

U dzieci z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej zaobserwowano 3-5% zmniejszenie objętości tkanki mózgowej, przede wszystkim móżdżku. Dostrzeżono także nieco zredukowaną objętość płatów czołowych, w szczególności kory okołooczodołowej, a także zmiany w przedniej i tylnej części zakrętu obręczy, zakręcie przedśrodkowym i spoidle wielkim. Zanotowano także istotne różnice w budowie struktur podkorowych. Naukowcy stwierdzili także odmienną aktywność poszczególnych struktur, którą mierzono za pomocą funkcjonalnego rezonansu magnetycznego. Najczęściej obserwowanym przez badaczy zjawiskiem jest obniżone pobudzenie w obszarach brzusznej części przedniego zakrętu obręczy i kory przedczołowej, a także przedniej części wyspy i dolnego zakrętu czołowego. Obserwacje tych struktur przeprowadzano równolegle, w czasie wykonywania przez badane dzieci szeregu zadań dotyczących uwagi selektywnej oraz procesów hamowania (Test Stroopa, Sieci Uwagi i Test Ciągłego Wykonywania). U niektórych osób odnotowano również hiperaktywację niektórych obszarów mózgu: w prawym zakręcie kątowym, środkowym zakręcie potylicznym oraz tylnej i środkowej korze zakrętu obręczy. W nieco nowszych badaniach, które nacisk kładą na organizację sieciową mózgu, okazuje się, że zespoły neuronów odpowiedzialne za spoczynek (najwyższe pobudzenie w czasie introspekcji) nie ulegają dostatecznej dezaktywacji podczas pojawienia się bodźca, który powinien spowodować przełączenie pobudzenia na brzuszną sieć uwagową, co może tłumaczyć kłopoty z utrzymaniem odpowiedniego poziomu koncentracji.

Różnice w organizacji mózgu dzieci z ADHD potwierdzają także badania przeprowadzone za pomocą elektroencefalografii (EEG), które ma bardzo dobrą rozdzielczość czasową i szybko rejestruje nawet subtelne zmiany w aktywności mózgu. Dzięki takim eksperymentom stwierdzono, że u dzieci z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej występuje opóźniona latencja potencjałów P300, która może być bezpośrednio związana z deficytem uwagi gdyż sugeruje rozproszenie koncentracji.
Podsumowując możemy stwierdzić, że badania funkcjonalne i strukturalne wykazują różnice w funkcjonowaniu dzieci z ADHD, w porównaniu z mieszczącymi się w normie rówieśnikami, co może dowodzić neuroanatomicznego podłoża większości popularnych zaburzeń behawioralnych, takich jak problemy z hamowaniem reakcji czy niezdolność do dłuższej koncentracji uwagi. Warto również wspomnieć, że niektóre z tych zmian zanikają z wiekiem.

Bibliografia:

  • Giertuga, K., Cybulska-Kłosowicz, A. (2014). Neuroanatomiczne i funkcjonalne korelaty zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem koncentracji uwagi w świetle dwóch modeli rozwojowych: zaburzonego i opóźnionego procesu dojrzewania mózgu. Neuropsychiatria i Neuropsychologia, 9, 3-4, 120-126.

  

Majaczenie, nazywane też delirium (od łacińskiego delirare - „bredzić, mówić od rzeczy”), to postać zaburzenia neuropoznawcze... czytaj więcej
Mianem paraliżu sennego określa się niezwykłe doświadczenie utraty kontroli nad mięśniami przy zachowaniu świadomości, przytr... czytaj więcej
Zaburzenia językowe stanowią bardzo rozbudowaną i złożoną rodzinę. Układ nerwowy ciężko pracuje abyśmy mogli, pozornie bezwys... czytaj więcej
Jednym ze sposobów na poradzenie sobie z trudnościami w życiu jest psychoterapia. Dysponujemy wieloma jej rodzajami. Każdy z... czytaj więcej