Kruchy dom duszy: wielka odyseja chirurgii mózgu

Kruchy dom duszy: wielka odyseja chirurgii mózgu
Jego mózg …kruchym domem duszy”
William Szekspir (Król Jan, V,7)
 

„Kruchy dom duszy” Jürgena Thorwalda to jedna z tych książek, które - początkowo zapowiadając się na suchą i faktograficzną historię, a ostatecznie okazują się wciągającą opowieścią, czytaną z zainteresowaniem, niczym najlepszy kryminał. Zaskakujące? Niekoniecznie – w końcu nie od dziś wiadomo, że najlepsze historie pisze samo życie.

Jürgen Thorwald to niemiecki pisarz i dziennikarz, który zasłynął dzięki historycznym książkom opisującym dzieje II wojny światowej. Jego drugą pasją była historia medycyny, której poświęcił wiele znakomitych publikacji. Tym razem zainteresował się neurochirurgią – narodzinami tej dziedziny i jej rozwojem. I muszę przyznać, że dopiero przeczytanie jego noty biograficznej przekonało mnie ostatecznie, że jednak nie był neurochirurgiem. Autor prowadzi bowiem wywód z dużą, zadziwiającą wręcz znajomością nie tylko historii zdarzeń, ale także wiedzy z zakresu neurobiologii, neuropsychologii, neurochirurgii (i wielu innych obszarów neuronauki). Z pewnością merytoryczna poprawność i walory edukacyjne są jednymi z zasadniczych zalet książki.

O czym dokładniej pisze Thorwald? Wypadałoby zacząć, że o historii neurochirurgii, która zaczęła się bardzo dawno temu. W tym przypadku jednak nie do końca tak było. Choć znane są przypadki starożytnych trepanacji czaszki, mózg przez wiele stuleci traktowany był z ogromnym lękiem i czcią. Nie było szaleńców, którzy odważyliby się wedrzeć do niego ze skalpelem w dłoni i namacalnie zmieniać cokolwiek w centrum fizycznych, psychicznych i duchowych przejawów życia. Osobną sprawą jest pozycja chirurgii pośród wszystkich gałęzi medycyny, która przez wiele lat była najniższa z możliwych. Historia neurochirurgii jest więc bogata i intensywna, acz stosunkowo krótka.

Autor prowadzi czytelnika przez całe spektrum wydarzeń z zakresu rozwoju chirurgii mózgu – począwszy od pierwszych pomysłów na to, by w ogóle „zajrzeć do czaszki”, przez przełomowe systemy umożliwiające diagnozę neurologicznych schorzeń, pierwsze operacje, niezliczoną ilość kontrowersyjnych eksperymentów na zwierzętach, po bardziej zaawansowane i zaplanowane badania oraz przykłady zabiegów o silnych już i niepodważalnych podstawach teoretycznych.

Zaryzykuję stwierdzenie, że „Kruchy dom duszy” to też intrygująca opowieść o ludziach. Autor w bardzo zindywidualizowany sposób opisuje kolejne osoby, których udział w stworzeniu podwalin współczesnej neurochirurgii był nieoceniony. Z dużą starannością przytacza szczegóły ich kształcenia, życia zawodowego, a nawet rodzinnego. Bardzo dba też o psychologiczną wiarygodność i należy przyznać, że pod jego piórem każdy z bohaterów staje się bardzo charakterystyczny. Zdecydowanie można zauważyć jednak coś, co dla wszystkich tych postaci jest punktem wspólnym – każda z nich jest ogromnie charyzmatyczna, odważna, a niekiedy wręcz bezczelnie śmiała. Chwilami można odnieść wrażenie, że pisarz gloryfikuje swoich bohaterów przypisując im okazałą listę zalet, a wady i przywary ostatecznie także uznając za pożądane cechy. Jednak biorąc pod uwagę ich zasługi być może wcale nie przesadza? Bo jak ostatecznie można pisać o osobach, które wzięły na siebie ryzyko zmierzenia się z czymś, co przez setki lat stanowiło temat tabu i było swego rodzaju medycznym sacrum, odnosząc w tej walce sukces?

Jürgen Thorwald nie ucieka w swojej książce od opowiedzenia o kontrowersjach i przedstawienia ciemnych stron nauki i medycyny. Wspomina o polemicznych i nie do końca etycznych badaniach na zwierzętach, a nawet ludziach. Jednocześnie umiejętnie wplata w opowieść wątki bardziej egzystencjalne skłaniające czytelnika do zadania sobie kluczowych pytań o istotę człowieczeństwa i relację tego, co biologiczne z tym, co psychiczne i duchowe. Pozostawia z przemyśleniami dotyczącymi tego na ile – jako ludzie – możemy ingerować w coś, co stanowi o naszej psychice, starając się leczyć ją za pomocą skalpela.

„Kruchy dom duszy” to książka, w której wiele osób jest w stanie znaleźć coś dla siebie. Moim zdaniem, dla neuropsychologów – pozycja obowiązkowa!

opracowała: Łucja Kudła
Tytuł: Kruchy dom duszy 
Autor: Jürgen Thorwald
Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie
Kraków 2014
Nowa pozycja wydawnicza na rynku stara się przedstawić temat często do tej pory pomijany i bagatelizowany, mianowicie dorosło... czytaj więcej
Christine Preißmann – pochodząca z Niemiec lekarka i psychoterapeutka – jest autorką wielu publikacji, które w znaczący sposó... czytaj więcej
4 listopada 2017 r. na Uniwersytecie Warszawskim odbyła się druga już edycja konferencji Brainstorm organizowanej przez Stude... czytaj więcej
        Nakładem Gdańskiego Wydawnictwa Psychologicznego ukazało się najnowsze wydanie podręcznika akademickiego pt. „Psychol... czytaj więcej