Charakterystyka dysfunkcji seksualnych i objawów depresyjnych w przebiegu choroby Behçeta

 Charakterystyka dysfunkcji seksualnych i objawów depresyjnych w przebiegu choroby Behçeta

Problemy seksualne u kobiet są częste – ich występowanie może sięgać nawet 46,9% . W zakres objawów wchodzą m.in. trudności z osiągnięciem satysfakcji seksualnej, spadek libido, a także ból i dyskomfort pojawiający się w sytuacjach intymnych. Pomimo że jest to powszechny problem, badania nad przyczynami oraz leczeniem dysfunkcji seksualnych u kobiet nie zyskały należnej uwagi. Wiadomo, że etiologia kobiecych zaburzeń seksualnych (ang. female sexual dysfunction – FSD) jest wieloczynnikowa. Wykazano, że częstość występowania FSD wzrasta z wiekiem. FSD częściej występuje w grupach kobiet z niższym wykształceniem i bezrobotnych. Objawy mają tendencję do nasilania się w okresie menopauzy oraz w przebiegu przewlekłych chorób (Cayan i in., 2004).

Jednym ze schorzeń, które sprzyja występowaniu FSD jest choroba (zespół) Behçeta (ang. Behçet Disease - BD). Jest to układowe zapalenie naczyń, z którym współwystępują bolesne owrzodzenia jamy ustnej, narządów płciowych, skóry i oczu. Wśród objawów choroby znajdują się także zmiany reumatologiczne i neurologiczne. Choroba najczęściej pojawia się między 20 a 40 rokiem życia. Ogólną częstość występowania szacuje się na 1 przypadek na 10 000 osób. Co ważne, choroba Behçeta najczęściej występuje u osób zamieszkujących tereny basenu Morza Śródziemnego oraz Bliskiego i Dalekiego Wschodu (Yetkin, Celik, Hatemi i Kadioglu, 2013).

Z uwagi na to, że specyfika zespołu Behçeta w znaczny sposób może obniżać jakość życia pacjentów, podjęto badania, które miały na celu charakterystykę dysfunkcji seksualnych i objawów depresyjnych w przebiegu tej choroby.

Przebieg i wyniki badania

Badanie prowadzone było w Turcji. Wzięło w nim udział 25 aktywnych seksualnie kobiet, w okresie przedmenopauzalnym, chorujących na BD ze zmianami skórno-śluzówkowymi (średnia wieku – 34,76 ± 4,61). Wszystkie pacjentki miały afty w jamie ustnej, 8 z nich – owrzodzenia w okolicach narządów płciowych, a 14 – zmiany skórne. U żadnej z badanych nie występowały objawy o charakterze neurologicznym. Wszystkie pacjentki leczone były kolchicyną, nie otrzymywały jednak kortykosteroidów ani terapii interferonem, które potencjalnie mogłyby wpłynąć na otrzymane wyniki. Grupa kobiet z BD została podzielona na podgrupy, ze względu na kryterium występowania zmian w okolicach narządów rodnych. Grupę kontrolną stanowiło 27 zdrowych  i aktywnych seksualnie kobiet w zbliżonym wieku.

W badaniu wykorzystano Skalę Depresji Becka (Beck Depression Scale – BDI) oraz skalę do oceny funkcjonowania seksualnego kobiet (Female Sexual Function Index – FSFI). Pobrano także próbki krwi w celu oceny poziomu wybranych hormonów we krwi.

Analiza uzyskanych wyników wykazała, że kryterium depresji spełniało 32% kobiet z BD oraz 14,8% kobiet z grupy kontrolnej. Z kolei FSD zdiagnozowano u 56% pacjentek z BD i u 41% kobiet z grupy kontrolnej. Kobiety z BD uzyskały istotnie wyższy wskaźnik w podskali FSFI mierzącej dolegliwości bólowe związane z seksualnością (p = 0,03). W zakresie innych podskal (pożądania, podniecenia, lubrykacji, orgazmu, satysfakcji seksualnej) nie odnotowano różnic między grupami. Wyniki BDI korelowały ujemnie (p = 0,037,r = -0,30) z ogólną liczbą punktów w FSFI, a także z podskalami lubrykacji (p = 0,011, r = -0,36), satysfakcji (p = 0,041, r = -0,30) i bólu (p = 0,016, r = -0,35). Wyniki BDI ujemnie korelowały z sukcesem edukacyjnym oraz dochodami. Sukces edukacyjny pozytywnie korelował z pożądaniem (p = 0,019, r = 0,34), lubrykacją (p = 0,014, r = 0,36), orgazmem (p = 0,021, r = 0,34), satysfakcją (p = 0,033, r = 0,31) oraz ogólną liczbą punktów w FSFI (p = 0,01, r = 0,38). Z kolei poziom dochodów także był pozytywnie skorelowany z pożądaniem (p = 0,012), lubrykacją (p = 0,001, r = 0,51), orgazmem (p = 0,01, r = 0,39), satysfakcją (p = 0,012, r = 0,39), bólem (p = 0,03, r = 0,33) i ogólną liczbą punktów w FSFI (p = 0,003, r = 0,46).

Kobiety z BD miały niższy poziom testosteronu (p = 0,001) i DHEA-SO4 (prekursor m.in. testosteronu) (p = 0,003). Poziom testosteronu pozytywnie korelował z punktami w skali podniecenia (p = 0,048, r = 0,29). Poziom DHEA-SO4 także pozytywnie korelował z podnieceniem (p = 0,045, r = 0,30) i dodatkowo z orgazmem (p = 0,036, r = 0,32) i ogólną punktacją w FSFI (p = 0,041, r = 0,31).

Analiza poziomu objawów depresyjnych oraz funkcjonowania seksualnego w grupach kobiet z BD mających owrzodzenia w okolicach narządów płciowych i nie mających tego typu zmian nie wykazała żadnych istotnych różnic między grupami.

Dyskusja

Wyniki przytoczonego badania wykazały, że objawy depresyjne i zaburzenia funkcjonowania seksualnego częściej występują u kobiet chorujących na BD niż u kobiet zdrowych. Istotna statystycznie różnica odnosi się do wymiaru bólu związanego z seksualnością. Przyczyn tego stanu rzeczy upatruje się przede wszystkim w depresji będącej następstwem przewlekłej choroby, a także w niższym poziomie androgenów. Co więcej, zaobserwowano ujemną korelację między punktacją w BDI a FSFI, co oznacza że wraz ze wzrostem depresyjności spada jakość funkcjonowania seksualnego u kobiet.

Etiologia BD jest złożona, dlatego potrzeba systematycznych badań, aby wyjaśnić zarówno biologiczne przyczyny schorzenia, jak i znaczenie psychologicznych i społecznych czynników pośrednio wpływających na objawy. Badanie zwraca uwagę na fakt, że dysfunkcje seksualne są częstym objawem w przebiegu nawracających, przewlekłych chorób. Idealnym rozwiązaniem terapeutycznym wydaje się multidyscyplinarne podejście, w którym umiejętnie łączy się całość oddziaływań medycznych, psychologicznych oraz doradztwa psychoseksualnego. Omawiane badanie pośrednio zwraca także uwagę na wysokie rozpowszechnienie FSD w grupie zdrowych kobiet – kryteria diagnozy FSD spełniło aż 41% kobiet z grupy kontrolnej. Są to wyniki niepokojące - skłaniają do zwrócenia większej uwagi na ten problem.

Na podstawie:

Yetkin, D. O., Celik, O., Hatemi, G. i Kadioglu, P. (2013). Sexual dysfunction and depression in premenopausal women with mucocutaneous Behçet's disease. International journal of rheumatic diseases, 16(4), 463-468.

Literatura:

Cayan, S., Akbay, E., Bozlu, M., Canpolat, B. U. L., Acar, D. i Ulusoy, E. U. M. (2004). The prevalence of female sexual dysfunction and potential risk factors that may impair sexual function in Turkish women. Urologia Internationalis, 72(1), 52-57.

 

Liczne wnioski płynące zarówno z badań, jak i z obserwacji ukazują pozytywny wpływ aktywności fizycznej na jakość funkcjonowa... czytaj więcej
Popularność różnego rodzaju treningów poznawczych stale wzrasta. Za ich powodzeniem stoi przekonanie, że ‘brain fitness’ real... czytaj więcej
Pojęcie empatii jest z pewnością jednym z najczęściej dyskutowanych we współczesnej psychologii. Wszechobecna w nauce, kultur... czytaj więcej
Część z nas zna dyskomfort spowodowany wiązaniem włosów w ciasny i wysoki kucyk lub wkładaniem na głowę czepka pływackiego. S... czytaj więcej