Wpływ terapii integracji sensorycznej na funkcje wykonawcze u dzieci z ADHD

Wpływ terapii integracji sensorycznej na funkcje wykonawcze u dzieci z ADHD

Integracja sensoryczna (SI) odnosi się do całościowego procesu organizacji wrażeń zmysłowych. Informacje z receptorów wszystkich zmysłów są odbierane i analizowane przez mózg, a następnie wykorzystywane w adaptacyjnym działaniu. Założenia terapii SI uwzględniają ogromną wagę  neuroplastyczności, a więc zdolności układu nerwowego do zmian i regeneracji. SI czerpie też z psychologii rozwojowej, uznając za naturalną i wrodzoną potrzebę rozwoju, który następuje na drodze testowania rzeczywistości.

Niedawno opublikowane badania (Faramarzi, Rad i Abedi, 2016) podjęły zagadnienie skuteczności SI w specyficznej grupie klinicznej, którą stanowią dzieci z ADHD. Najnowsza klasyfikacja DSM-5 klasyfikuje ADHD jako zaburzenie neurorozwojowe, kładąc nacisk na jego biologiczną etiologię. Zaburzenia uwagi i impulsywność wiążą się z niewłaściwym funkcjonowaniem okolic czołowych, a także z uszkodzeniem korowych i podkorowych struktur mózgu. Na poziomie poznawczym manifestuje się to przede wszystkim spadkiem jakości funkcji wykonawczych, a więc związanych z planowaniem, organizacją i kontrolą aktywności. Trudności w obszarze SI mogą być związane z występującymi w przebiegu ADHD problemami z utrzymaniem uwagi, kontrolą zachowań motorycznych czy uczeniem się. Jak wskazują badania, nawet połowa dzieci z rozpoznaniem ADHD ma trudności z zachowaniem równowagi, koordynacją i innymi zdolnościami zależnymi od właściwego funkcjonowania układu przedsionkowego (Tabrizi M., Stack, Tabrizi A., 2012, za: Faramarzi i in., 2016).

Mając na uwadze powyższe powiązania, autorzy opisywanych badań zdecydowali się na zbadanie wpływu treningu integracji sensorycznej na poziom funkcji wykonawczych u dzieci z diagnozą ADHD.

Schemat i przebieg badania

W badaniu wzięło udział 20 chłopców z ADHD – uczniów szkół podstawowych (średnia wieku 8,6 lat), którzy zostali przydzieleni do grupy eksperymentalnej lub kontrolnej. Użyto dwóch narzędzi badawczych: skali uzupełnianej przez rodziców, która odnosi się do obserwowalnych objawów (Conner’s Behavior Rating Scale) oraz testów neuropsychologicznych (Conner’s Neuropsychology Test). Dzieci z grupy eksperymentalnej odbyły trening integracji sensorycznej, który obejmował 12 sesji (2 sesje w tygodniu, każda trwająca 45 minut). W skład programu SI weszły aktywności ćwiczące m.in. równowagę i świadomość przestrzenną, stymulację dotykową, czucie głębokie, planowanie ruchów, koordynację, a także uwagę oraz pamięć słuchową i wzrokową.

Badanie zostało przeprowadzone w oparciu o schemat pretest-posttest, a więc funkcjonowanie dzieci uczestniczących w badaniu poddano pomiarowi przed oraz po treningu SI. Statystyczna analiza zebranych danych wskazuje, że istnieje wpływ treningu SI na poziom zaawansowania funkcji wykonawczych u dzieci z ADHD.

Praktyczne implikacje

Wcześniejsze badania wskazały na skuteczność treningu SI w redukowaniu problemów natury behawioralnej i poznawczej (Hay , Bard, Ferrel, Olivier i Fleury, 2005; Niklasson M., Niklasson I. i Norlander, 2009, za: Faramarzi i in., 2016). Autorzy przytoczonego badania sugerują, iż trening SI w bezpośredni sposób może przyczyniać się do poprawy funkcji wykonawczych, co z kolei może pozytywnie przekładać się na osłabienie objawów ADHD. To właśnie funkcje wykonawcze w dużej mierze umożliwiają adaptacyjne zachowanie - kontrolę i modyfikowanie działań. Dzieci, których rozwój przebiega w normalnym tempie, nabywają tego rodzaju zdolności, a potem korzystają z nich automatycznie. Natomiast dzieci z ADHD bardziej potrzebują, aby ich środowisko było stale przygotowywane i ubogacane. Dzięki temu ich funkcjonowanie może się doskonalić. W tym znaczeniu SI jest jedną z metod kształtowania środowiska najbliższego rozwoju, której stosowanie może stymulować wzrost funkcji wykonawczych.

Przytoczone badanie zostało zaplanowane i przeprowadzone na małą skalę, przy użyciu niewielu narzędzi. Może mieć jednak duże znaczenie praktyczne, ponieważ podkreśla potencjał SI w łagodzeniu objawów ADHD. Autorzy postulują włączenie SI w zakres oddziaływań rehabilitacyjnych i edukacyjnych wobec dzieci z ADHD.

Literatura:

Faramarzi, S., Rad, S. A., i Abedi, A. (2016). Effect of sensory integration training on executive functions of children with attention deficit hyperactivity disorder. Neuropsychiatria i Neuropsychologia/Neuropsychiatry and Neuropsychology, 11, 1-5.

Według statystyk opublikowanych w 2015 roku aż 46,8 miliona osób na całym świecie cierpi obecnie na chorobę Alzheimera. Do 20... czytaj więcej
Tytułowe zdanie nie jest wbrew pozorom fragmentem koszmaru neuropsychologa, tylko jednym z wielu wyników, którymi dr Google o... czytaj więcej
Sen jest stanem fizjologicznym, który charakteryzuje się przyjęciem postawy spoczynku, zaprzestaniem aktywności ruchowej, zmn... czytaj więcej
Badania nad neuroanatomicznymi źródłami geniuszu mają długą tradycję sięgającą już XIX wieku, gdy sprawdzano wyjątkowość mózg... czytaj więcej