Kwas glutaminowy

Kwas glutaminowy

Neuroprzekaźniki to substancje, które pośredniczą w przekazywaniu impulsów nerwowych między neuronami, a także z neuronów do komórek mięśniowych lub gruczołów. Substancje te mogą mieć działanie hamujące lub pobudzające. Głównym neurotransmiterem pobudzającym jest glutaminian, czyli kwas glutaminowy. Powstaje on w wyniku syntezy z glutaminy przy udziale glutaminazy. Łączy się zarówno z receptorami jonotropowymi, jak i metabotropowymi, a za jego pośrednictwem przekazywane są bodźce wzrokowe, słuchowe i czuciowe. Do receptorów jonotropowych należą nie-NMDA i NMDA.
Do otworzenia receptora NMDA dochodzi przez przyłączenie glutaminianu i depolaryzację błony komórkowej, co powoduje usunięcie jonów Mg2+ i wniknięcie Ca2+. Dekarboksylacja kwasu glutaminowego prowadzi do powstania innego neuroprzekaźnika - GABA.

Glutaminian a pamięć

Uważa się, że glutaminian stanowi podstawę procesu powstawania śladu pamięciowego, a co za tym idzie procesów uczenia się i pamięci. Oznacza to, że ma duży wpływ na plastyczność układu nerwowego. W związku z tym znajduje zastosowanie w leczeniu zaburzeń pamięci i wyczerpania nerwowego. Jednak nadmiar glutaminianu - de facto nadmierna aktywacja receptorów glutaminergicznych - prowadzi do obrzęku i uszkodzenia komórek nerwowych.
Wyniki licznych badań wykazały, że zaburzenia procesów poznawczych występujące w chorobie Alzheimera są związane z neurotoksycznymi właściwościami glutaminianu. W celu zahamowania objawów stosuje się np. Memantyny.

Rola glutaminianu w patogenezie schirozofrenii

W ostatnich latach pojawiły się teorie mówiące o tym, że kwas glutaminowy może odgrywać istotną rolę w powstawaniu schizofrenii. Badania pokazały, że blokada receptorów NMDA pogłębia schizofrenię u chorych, a powoduje pojawienie się objawów psychozy u osób zdrowych. Pojawiły się również teorie sprzeczne - według nich właśnie nadczynność receptorów glutaminergicznych jest jednym z czynników wzmagających stany psychotyczne. Te teorie nie zostały jednak jeszcze potwierdzone. Udowodniono natomiast, że stosowanie antagonistów glutaminianu (ketamina) powoduje krótkotrwały efekt antydepresyjny. Okazuje się, że ta metoda sprawdza się również w przypadku choroby afektywnej dwubiegunowej. Lekarze zaobserwowali wyraźny efekt terapeutyczny przy podawaniu ketaminy wraz z lekami normotymicznymi. Co ciekawe: zaobserwowano zmniejszenie ilości i intensywności zachowań samobójczych.

Glutaminian i emocje

Hipotezy o wpływie glutaminianu na choroby afektywne mają swoje potwierdzenie w licznych badaniach z zastosowaniem Riluzolu. Podawanie tego leku powoduje zahamowanie wydzielania kwasu glutaminowego, przez co zmniejsza się aktywność układu glutaminergicznego. Badanie wykazało efekt antydepresyjny w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej - ten korzystny skutek, jak się okazało, związany był ze zwiększeniem się ilości N-acetyloasparginianu w przedniej części zakrętu obręczy.

Kwas glutaminowy jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania; wspomaga wiele procesów zachodzących w organizmie, jak chociażby odtruwanie mózgowia, trawienie i przyswajanie białek pobranych z pokarmu, poprawia wydalanie szkodliwych metabolitów, a nawet hamuje wstrząs insulinowy.
Badania z ostatnich lat potwierdzają ogromną rolę glutaminianu w przebiegu zaburzeń afektywnych, co może wyznaczyć nowy kierunek w leczeniu depresji lub choroby afektywnej dwubiegunowej.
 

Anna Szymczak

 

Majaczenie, nazywane też delirium (od łacińskiego delirare - „bredzić, mówić od rzeczy”), to postać zaburzenia neuropoznawcze... czytaj więcej
Mianem paraliżu sennego określa się niezwykłe doświadczenie utraty kontroli nad mięśniami przy zachowaniu świadomości, przytr... czytaj więcej
Zaburzenia językowe stanowią bardzo rozbudowaną i złożoną rodzinę. Układ nerwowy ciężko pracuje abyśmy mogli, pozornie bezwys... czytaj więcej
Jednym ze sposobów na poradzenie sobie z trudnościami w życiu jest psychoterapia. Dysponujemy wieloma jej rodzajami. Każdy z... czytaj więcej