Intensywne ćwiczenia muzyczne a funkcje poznawcze

Intensywne ćwiczenia muzyczne a funkcje poznawcze

Muzyka jest mniej lub bardziej obecna w życiu każdego człowieka i pełni różne funkcje - od zabijania czasu do zmiany nastroju. Być może nawet teraz czegoś słuchasz, żeby uprzyjemnić sobie dzień.
Zagadnieniem, które od wielu lat interesuje badaczy są różnice anatomiczne i funkcjonalne między mózgami muzyków i nie-muzyków. Czy rzeczywiście intensywny trening umiejętności muzycznych może wpływać na strukturę mózgu? Przekonajmy się.
 

Czy mózgi muzyków i nie-muzyków rzeczywiście się różnią?

Naukowcy najczęściej skupiają się na wpływie treningu umiejętności muzycznych na struktury mózgowe i funkcje poznawcze u muzyków, ale Samson i Omigie wskazują, że te zmiany strukturalne mogą oddziaływać również na funkcje poznawcze niezwiązane z muzyką. Jedno z pierwszych badań dotyczących tego zagadnienia pokazało istotne różnice między objętością niektórych części mózgu muzyków i nie-muzyków. Okazało się, że wraz ze wzmożeniem ruchów palcami lewej ręki wśród muzyków smyczkowych obszary korowe odpowiedzialne za ich reprezentacje w mózgu były znacznie większe niż w grupie kontrolnej (Elbert, Pantev, Wienbruch, Rockstroh i Taub, 1995).
Inne eksperymenty wykazywały większą objętość istoty szarej w przednio-przyśrodkowej części zakrętu Heschla u muzyków. Badania Gaser i Schlaug (2003) mające na celu potwierdzenie tego wyniku przy okazji dowiodły, że pierwszorzędowa kora ruchowa, kora przedruchowa i móżdżek są większe u muzyków niż u nie-muzyków lub muzyków-amatorów.

 

Czy muzycy lepiej "znoszą" uszkodzenia mózgu?

Przegląd listy pacjentów-muzyków z urazami mózgu pozwala zobaczyć, że uszkodzenia niektórych struktur mogą powodować specyficzne problemy poznawcze. I tak np. uszkodzenie lewego zakrętu i płata ciemieniowego u 48-letniego piosenkarza spowodowały zaburzenia rytmu i mowy. Defekty innych regionów mózgu, jak np. wzgórza, tylnego rogu bocznej komory, ciała modzelowatego czy części podkorowych wśród kompozytorów, gitarzystów, piosenkarzy i innych profesjonalnych muzyków niekiedy skutkowały zaburzeniami pisania i czytania muzyki oraz śpiewu. Przy czym zaburzenia te często szły w parze z zakłóceniami mowy (w tym afazjami).

Niemniej jednak znakomita część pacjentów zachowała funkcje poznawcze związane ze zdolnościami muzycznymi pomimo poważnych urazów mózgu. Taki efekt może wynikać z faktu, że intensywny trening oraz wiek, w którym rozpoczęli naukę w pewien sposób uchroniły ich przed utratą tych zdolności. Ponadto widoczne jest, że u pacjentów, u których nie ucierpiały funkcje związane z muzyką, dodatkowo zachowane zostały ogólne funkcje mowy. Możliwe zatem, że trening muzyczny przynosi korzyści również w przypadku "powszechnych" procesów poznawczych.

Na razie wciąż mamy zbyt mało danych, żeby móc ze stuprocentową pewnością mówić o konkretnych korzyściach płynących z ćwiczenia umiejętności muzycznych. Jednak statystyki i przegląd poszczególnych przypadków pozwalają przypuszczać, że tego typu trening ma pewne "ochronne" właściwości dla ludzkiego mózgu, a zwłaszcza funkcji poznawczych. Ponadto szereg kolejnych badań sugeruje, że nie tylko mózgi muzyków a artystów w ogóle wykazują różnice w stosunku do mózgów nie-artystów. Według naukowców ten efekt wiąże się przede wszystkim z objętością korowych struktur służących reprezentacji.

 

opracowała: Anna Szymczak

Literatura:

  • Omigie, D., Samson, S. (2014). A protective effect of musical expertise on cognitive outcome following brain damage?. Neuropsychological Review, 24, 445-460.
  • Elbert, T., Pantev, C., Wienbruch, C., Rockstroh, B., & Taub, E. (1995). Increased cortical representation of the fingers of the left hand in string players. Science, 270, 305–307.
  • Gaser, C., & Schlaug, G. (2003). Gray matter differences between musicians and nonmusicians. Annals of the New York Academy of Sciences, 999, 514–517.
Jakiś czas temu media społecznościowe zalała fala testów pozwalających na sprawdzenie, która półkula mózgu – prawa czy lewa –... czytaj więcej
Od teorii... Mózg ludzki codziennie zmaga się z koniecznością przyswajania niemal równocześnie niezliczonej liczby bodźców, k... czytaj więcej
Funkcjonalna budowa mózgu opiera się na współpracy wielu wewnętrznych systemów, które odpowiadają za przetwarzanie informacji... czytaj więcej
To, co może przyciągać do teorii kodowania predykcyjnego to jej interdyscyplinarność. Mogą się nad nią pochylić zarówno kogni... czytaj więcej