Neurobiologia depresyjnego myślenia

Neurobiologia depresyjnego myślenia

W świadomości społecznej depresja zajmuje coraz ważniejsze miejsce. Przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) została już określona jako druga w kolejności najważniejsza przyczyna niepełnosprawności spowodowanej chorobami (Ferrari i in., 2013).

W opublikowanym ostatnio artykule (Belzung, Willner, Philippot, 2015), grupa naukowców z Wielkiej Brytanii i Francji stara się zespolić najważniejsze doniesienia na temat funkcjonowania mózgu w czasie depresji w spójny model obejmujący zniekształcenia i schematy myślenia specyficzne dla tego zaburzenia.

Negatywne przekonania o sobie

I tak na przykład wyjaśniają depresyjne schematy (przekonania, założenia, etc.) dotyczące siebie, czyli po prostu ugruntowane, automatyczne, czasem nieuświadomione myśli dotyczące swojego miejsca w świecie – w stylu „nie zasługuję na miłość”, „jestem złą osobą”. Kierowanie uwagi na siebie, „do wewnątrz” jest związane z Siecią Stanu Domyślnego (Default Mode Network), czyli takim obwodem neuronalnym, który pozostaje aktywny w stanie spoczynku, zaś wyłącza się, gdy osoba podejmuje ukierunkowaną poznawczo aktywność. Sieć ta obejmuje przyśrodkową korę przedczołową, korę zakrętu obręczy, przedklinek wyspę, brzuszno-przyśrodkową część wzgórza, hipokamp, ciało migdałowate, ufff.

Okazuje się, że u osób z depresją ta sieć nie ulega deaktywacji tak jak u osób bez zaburzeń. Czyli może utrudniać zaangażowanie w zadania wymagające od mózgu „wejścia na wyższe obroty”. Co więcej, ten obwód neuronalny pozostaje u osób z depresją bardziej aktywny przy prezentowaniu materiału nacechowanego negatywnie. Z tą samą siecią powiązane są ruminacje, czyli powtarzające się, uporczywe myśli dotyczące obaw, problemów czy depresyjnego nastroju.
 

Remedium - mózg medytujący

Prezentacja takiego mechanizmu, wyjaśniającego negatywne przekonania na własny temat i ruminacje, przywiodła mi na myśl mindfulness. Autorzy programu terapii depresji opartego na tej metodzie uważają, że osoby z depresją nie mają wystarczająco wykształconej zdolności do przechodzenia w „tryb bycia”, w którym nie dokonuje się na bieżąco ocen własnej osoby, a po prostu akceptuje stan rzeczy (Segal, William, Teasdale, 2009).

Wydaje się to trafną intuicją nie tylko dlatego, że mindfulness jest skuteczną metodą terapii depresji (Strauss i in., 2014), ale również ostatnio prowadzone badania (Lutz i in., 2014) pokazały, że odbiór negatywnych bodźców w stanie uważności jest związany z mniejszą aktywnością na przykład ciała migdałowatego, a u bardziej uważnych osób obserwowano mniejszą aktywność kory przedczołowej i wyspy przy oczekiwaniu na negatywne przeżycie. Może to sugerować, że praktyka mindfulness jest związana z mniejszą aktywnością sieci neuronalnej, która jest tak powiązana z depresyjnym myśleniem.

opracował: Joachim Kowalski

Źródło: Belzung, C., Willner, P., & Philippot, P. (2015). Depression: from psychopathology to pathophysiology. Current opinion in neurobiology, 30, 24-30.

Bibliografia:

  • Ferrari, A. J., Charlson, F. J., Norman, R. E., Patten, S. B., Freedman, G., Murray, C. J. i in.(2013). Burden of depressive disorders by country, sex, age, and year: findings from the global burden of disease study 2010. PLoS Medicine, 10(11), e1001547.
  • Lutz, J., Herwig, U., Opialla, S., Hittmeyer, A., Jäncke, L., Rufer, M. i in. (2014). Mindfulness and emotion regulation—An fMRI study. Social Cognitive and Affective Neuroscience, 9(6), 776-785.
  • Segal, Z. V., Williams, J. M. G., & Teasdale, J. D. (2009). Terapia poznawcza depresji oparta na uważności. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego
  • Strauss, C., Cavanagh, K., Oliver, A., & Pettman, D. (2014). Mindfulness-based interventions for people diagnosed with a current episode of an anxiety or depressive disorder: a meta-analysis of randomised controlled trials. PloS one, 9(4), e96110.
Liczne wnioski płynące zarówno z badań, jak i z obserwacji ukazują pozytywny wpływ aktywności fizycznej na jakość funkcjonowa... czytaj więcej
Popularność różnego rodzaju treningów poznawczych stale wzrasta. Za ich powodzeniem stoi przekonanie, że ‘brain fitness’ real... czytaj więcej
Pojęcie empatii jest z pewnością jednym z najczęściej dyskutowanych we współczesnej psychologii. Wszechobecna w nauce, kultur... czytaj więcej
Część z nas zna dyskomfort spowodowany wiązaniem włosów w ciasny i wysoki kucyk lub wkładaniem na głowę czepka pływackiego. S... czytaj więcej